(TGTD) Khi ánh sáng tập trung hết vào người ca sĩ đang “phiêu”, phía sau sân khấu là một khoảng tối. May ra, bạn sẽ nhận thấy bóng mờ của những nhạc công. Họ khuất vào phía sau, nhưng âm nhạc của họ luôn vươn ra phía trước.
Trong một chương trình ca nhạc, họ ít được biết đến. Nhưng chính họ - nhạc công - là những người chắp cánh để ca sĩ bay lên. Khán giả có thể hoài nghi một giọng ca nào đó, nhưng không thể hoài nghi khả năng của nhạc công, bởi vì họ là người có khả năng thật sự. Nhạc sĩ Hoài Sa nhận định: “Ca sĩ có thể không học vẫn hát được, nhưng nhạc công không học thì không thể đàn. Vai trò của nhạc công (hoặc ban nhạc nói chung) là rất quan trọng. Họ là chất xúc tác góp phần tạo nên sự thăng hoa cho ca sĩ” 
Người dẫn đường Hiện nay, rất nhiều ca sĩ không được đào tạo bài bản. Vậy khi họ nhận một bài hát, mà không đọc được nốt nhạc, thì hát làm sao? Lúc ấy, đã có nhạc công, họ sẽ “đọc thay” cho ca sĩ. Từ ngày mới chập chững vào nghề, hầu như ca sĩ nào cũng cần đến vai trò của nhạc công. Ca sĩ không biết mình hát sai nhịp, hát “phô”, nhạc công là người chỉ và rèn luyện những khiếm khuyết đó. Việc học của ca sĩ cũng từ những buổi làm việc như thế này. Nhưng xã hội đã định rõ vai trò của mỗi việc. Nhạc công không thể chạy sô trong một đêm, tiền thù lao thì thấp lè tè, không thể có ánh hào quang như ca sĩ. Nhạc công luôn là người đi trước và… về sau. 
Sự thăng hoa Một chương trình ca nhạc có thể không cần đến ban nhạc. Nhưng không lẽ “hát chay”? Thực ra ban nhạc đã làm trước phần việc của mình. Điều quan trọng hơn, khi ca sĩ hát “nhạc sống”, ban nhạc sẽ cùng hòa điệu, làm chất xúc tác tạo nên sự thăng hoa cho ca sĩ. Bên cạnh đó, ban nhạc chính là cầu nối tạo nên sự ngẫu hứng, sự xúc cảm và chất sáng tạo cho ca sĩ. Vì một tác phẩm khi biểu diễn, nó là sự hòa điệu trong phần nhạc và phần ca, đó là hai mảng riêng nhưng lại là một, cả hai đã giao hòa trong âm nhạc. Những ca sĩ cẩn trọng trong nghề nghiệp thường có ban nhạc riêng. Ca sĩ Ngọc Sơn đã từng từ chối hát playback và thành lập ban nhạc riêng cùng đi diễn với mình. Ca sĩ Jimmi Nguyễn từ khi về Việt Nam cũng thành lập ban nhạc riêng, Ca sĩ Hồng Nhung một thời gắn liền với pianist là nhạc sĩ Quốc Trung và gần đây là nhạc sĩ Hoài Sa… Ca sĩ Hồng Nhung thổ lộ: “Vị trí của nhạc công vô cùng quan trọng. Có thể không quan trọng với khán giả nhưng đối với ca sĩ, vai trò của nhạc công là rất lớn”. Hồng Nhung không thích hát playback, vì “khi ca sĩ hát có ban nhạc đệm sẽ tạo nên sự hòa điệu, giao thoa…sự hưng phấn rất nhiều. Chính ban nhạc là bạn diễn vô cùng hiệu quả”. 
Chuyện phòng thu Ở phòng thu, phần nhạc đệm đã được thu trước, ca sĩ chỉ việc nghe rồi “nhái lại giai điệu, gắn chữ vào” là xong. Ấy thế mà cũng không dễ. Phần nhiều ca sĩ phải cần đến nhạc công để kiệu ca (hướng dẫn,chỉnh sửa cho ca sĩ). Chúng ta thử xem buổi làm việc của một nhạc công và ca sĩ tại một phòng thu nhé. “Hát cao lên tí nữa. Chưa được. Dùng hơi đẩy mạnh từ đó ra. Vẫn chưa tới cao độ…” Đó là những yêu cầu của người kiệu được lặp đi lặp lại rất nhiều lần. Người kiệu hướng dẫn cách xử lý bài, cách luyến - láy cho từng từ, thậm chí hát mẫu nhiều lần nhưng ca sĩ vẫn không hát được. Câu nhạc chỉ có 7, 8 từ mà ca sĩ vẫn…chào thua. Người thu âm (Record) đành kết nối từng từ cho đến khi hoàn thành câu nhạc. Đấy. Nếu không có nhạc công (cả phương tiện kỹ thuật) thử hỏi người này có thành ca sĩ được không? Đó lại không phải là chuyện cá biệt đâu nhé. Bạc bẽo Ngày mới tập tành đi hát, ca sĩ thường được nhạc công chỉ dạy, thậm chí nhận sô cho mình. Nhưng khi có chút tên tuổi, cuộc đời lại phơi ra phần bạc bẽo nhất. Guitarist M.T tâm sự: “ Ca sĩ M.T là người được tôi đưa đi hát đầu tiên. Lúc đó chỉ là đi hát ở nhà hàng. Đã vậy tôi còn phải đưa rước nữa, vì cổ làm gì có xe mà đi. Nay có dịp gặp lại, cổ nhìn mình như người chưa hề quen”. Pianist Tất Hùng nói: “Vị trí của nhạc công mang tính quyết định đến hiệu quả của bài hát, nhưng đôi lúc cũng thấy “bất công”. Họ làm việc với một trình độ và khả năng rèn luyện rất cao chứ không mong chờ vào yếu tố trời cho như ca sĩ. Ca sĩ phải biết tôn trọng nhạc công vì ca sĩ có bài biểu diễn hôm nay hay cũng nhờ vào nhạc công tập luyện, bày vẽ cho”. Cùng quan điểm nhạc, ca sĩ Nam Khánh (nhóm AC&M) cũng nhận xét: “Trong một đêm diễn, hầu hết khán giả tập trung vào ca sĩ mà quên mất ở phía sau, nơi ban nhạc đang đứng. Nhiều người cứ nghĩ xài CD, MD (nhạc đã thu sẵn) nên không cần ban nhạc, nhưng trước khi có được nhạc playback đã cần đến ban nhạc rồi. Không có nhạc công trên sân khấu chương trình sẽ mất phần hồn. Phần đệm của ban nhạc hay sẽ nâng bài hát, nâng ca sĩ lên… Trình độ nhạc công ảnh hưởng rất lớn đến ca sĩ. Chính nhạc công tạo nên sự xuất thần của ca sĩ”. Thực hiện: Nhạc sĩ Trần Minh Trung |
